Hapi më i fundit në këtë drejtim është vendimi që dy nga komandat kryesore të NATO-s, ajo në Napoli dhe ajo në Norfolk, t’u kalojnë oficerëve evropianë, duke i dhënë fund një tradite dekadash ku këto poste drejtoheshin nga ushtarakë amerikanë.

Ky vendim nuk përfaqëson një dalje formale të SHBA-së nga NATO, por një tërheqje funksionale dhe të kontrolluar nga drejtimi i aleancës, në përputhje me vizionin e presidentit Donald Trump për një “NATO të drejtuar nga Evropa”. Administrata e tij ka qenë e qartë në kërkesën që vendet evropiane të mbajnë barrë më të madhe financiare, politike dhe ushtarake për sigurinë e kontinentit të tyre, duke reduktuar varësinë strukturore nga Uashingtoni.

Kalimi i komandave të Napolit dhe Norfolkut ka një peshë simbolike dhe praktike. Komanda e Napolit ka rol kyç në Mesdhe dhe në krahun jugor të NATO-s, ndërsa ajo e Norfolkut është thelbësore për sigurinë transatlantike dhe linjat e furnizimit mes Amerikës së Veriut dhe Evropës. Dorëzimi i këtyre posteve sinjalizon se SHBA po i beson Evropës drejtimin e teatrove strategjike që më parë i konsideronte thelbësore për interesat e veta.

Në të njëjtën kohë, Uashingtoni ka zgjedhur të ruajë kontrollin mbi tre komanda të rëndësishme operative – ajrore, detare dhe tokësore – duke treguar se kjo tërheqje është selektive dhe e kalkuluar. SHBA nuk po braktis NATO-n, por po riformulon rolin e saj, duke kaluar nga drejtues absolut në garant dhe mbështetës strategjik.

Ky trend nuk është një rast i izoluar, por lidhet ngushtë me kritikën e qëndrueshme të presidentit Trump ndaj NATO-s dhe mënyrës se si SHBA kontribuon në sigurinë euroatlantike. Trump ka argumentuar se NATO “i kushton shumë SHBA-së” dhe se vendet evropiane duhet të mbulojnë më shumë nga kostot e mbrojtjes së tyre, duke akuzuar se Uashingtoni mban barrën kryesore të sigurisë kolektive.

Trump dhe persona të afërt me administratën e tij kanë përdorur një retorikë të ashpër për barazinë e barrës (“burden-sharing”), duke sugjeruar se Shtetet e Bashkuara mund të rishikojnë angazhimin e tyre nëse aleatët nuk arrijnë objektivat e shpenzimeve, madje duke nënkuptuar se nuk do të përfshihen në mbrojtjen e atyre që nuk kontribuojnë mjaftueshëm.

Ky kontekst shpjegon pse transferimi i komandave nuk është vetëm një çështje teknike administrative, por një sinjal më i gjerë politik dhe strategjik: qëndrimi amerikan po evoluon drejt një forme ku Evropa pritet të bëhet bartëse kryesore e sigurisë së saj, ndërkohë që SHBA synon të ruajë rolin e saj në komanda operative specifike, por pa dominim të drejtpërdrejtë. /Pamfleti