Ndërsa qeveria federale gjermane përpiqet të ruajë qetësinë, në Bruksel alarmi është ngritur prej kohësh.
Komisioneri i BE-së për Energjinë, Dan Jørgensen, prej javësh paralajmëron se kriza e naftës nuk duhet nënvlerësuar. Sipas tij, ajo po zgjerohet në një krizë të plotë energjetike, e cila po godet rëndë ekonominë europiane.
Sipas parashikimeve të brendshme të Bashkimit Europian, ekziston rreziku që nafta dhe karburanti ajror të bëhen të pamjaftueshme në vendet anëtare. Për këtë arsye, BE-ja synon të paraqesë së shpejti masa të reja për uljen e konsumit dhe nxitjen e alternativave energjetike. Jørgensen kërkon kursim energjie, por thekson se oferta nuk duhet të bëhet artificialisht më e lirë nga sa është realisht. Shenjat e para të mungesave tashmë kanë nisur të shfaqen.
Sipas Jørgensen, nëse konflikti nuk përfundon shumë shpejt, edhe furnizimi me karburant ajror mund të përballet me probleme serioze. Në këtë drejtim paralajmëron edhe Shoqata Gjermane e Aeroporteve (ADV), e cila flet për mundësi anulimesh fluturimesh dhe rritje çmimesh.
“Ekziston frika se sidomos kompanitë ajrore low-cost dhe destinacionet me rëndësi më të ulët turistike do të detyrohen të shkurtojnë edhe më shumë fluturime”, deklaroi për gazetën Welt am Sonntag drejtori ekzekutiv i ADV-së, Ralph Beisel.
Arsyeja kryesore lidhet me faktin se çmimet e kerozinës prej më shumë se dy muajsh janë dyfishuar krahasuar me periudhën para luftës. Beisel nuk pret normalizim të situatës as në muajt e ardhshëm. Monitori i çmimeve të karburanteve i Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror (IATA) konfirmon rritjen e shpejtë të çmimeve.
“Skenari më optimist për vitin 2026 është stagnimi i numrit të pasagjerëve. Në skenarin më negativ, disa aeroporte mund të përballen me një rënie kapaciteti prej 10 për qind. Nëse kjo llogaritet në nivel europian, rreth 20 milionë pasagjerë do të preken”, tha Beisel.
Sipas tij, disa destinacione mund të hiqen plotësisht nga qarkullimi ajror, ndërsa të tjera do të shërbehen më rrallë dhe me çmime më të larta.
“Deri në fund të qershorit rezervat globale do të bien në minimum”, tha ai.
Vlerësimet e analistëve, studiuesve dhe ekspertëve të tregut të naftës tregojnë se muaji qershor pritet të jetë veçanërisht i tensionuar. Edhe një marrëveshje e shpejtë paqeje në Gjirin Persik, sipas tyre, vështirë se do të mund të lehtësojë mungesat ekzistuese në furnizim. Pika kritike pritet të arrihet gjatë qershorit.
Deri tani Arabia Saudite ka arritur pjesërisht të ridrejtojë furnizimet me naftë, ndërsa SHBA-ja dhe vendet afrikane kanë ndihmuar javët e fundit në zbutjen e pasojave të bllokadës në Ngushticën e Hormuzit përmes eksporteve të tyre. Megjithatë, kjo aftësi kompensuese po arrin kufijtë e saj. Kerstin Hottner, drejtuese e sektorit të lëndëve të para në kompaninë investuese Vontobel, deklaroi për Handelsblatt: “Deri në fund të qershorit rezervat globale pritet të jenë reduktuar në minimum dhe çmimi duhet të rritet ndjeshëm që kërkesa të reagojë, pra të ulet.”
Sipas saj, çmimi i naftës mund të arrijë nivele rekord deri në 150 dollarë për fuçi.
Ekspertët theksojnë se, edhe pse “vetëm” 20 për qind e tregtisë botërore të naftës kalon përmes Ngushticës së Hormuzit, kjo mjafton për të konsumuar gradualisht rezervat globale dhe rezervat strategjike të sigurisë, sidomos nëse ekonomitë e mëdha si SHBA-ja, Kina apo Bashkimi Europian nuk reduktojnë konsumin dhe vazhdojnë me ritme normale.
Edhe drejtori ekzekutiv i kompanisë energjetike RWE, Markus Krebber, shprehu shqetësim në një deklaratë për Handelsblatt: “Mungesa reale dhe fizike sapo ka nisur. Energjia që vinte nga rajoni ishte ende për dy deri në tre muaj në transport detar. Tani nuk po mbërrijnë më ngarkesa të reja.”
Tubacioni Druzhba ndalon furnizimin me naftë
Situata mund të bëhet kritike edhe për naftën gjatë muajit qershor. Sipas raportimeve, SHBA-ja mund të reduktojë gradualisht eksportet e naftës drejt Europës.
Ndërkohë, prej 1 majit nuk po transportohet më naftë bruto nga Kazakistani drejt Gjermanisë përmes tubacionit Druzhba. Shoqata gjermane e operatorëve të pikave të karburantit paralajmëron se kjo mund të sjellë rritje të mëtejshme të çmimeve të karburanteve dhe, në afat të mesëm, mungesa në furnizim, nëse kompanitë e naftës dhe autoritetet politike nuk arrijnë të garantojnë menaxhim efektiv të shpërndarjes dhe krizës.
“Çmimet do të rriteshin menjëherë”, paralajmëroi një zëdhënës i shoqatës për Berliner Zeitung.
Sipas tij, ndërprerja e furnizimeve do të eliminonte rreth 20 për qind të deri në 12 milionë tonëve naftë që përpunohen çdo vit në rafinerinë PCK në Schwedt. Rreth 90 për qind e automjeteve në rajonin Berlin-Brandenburg furnizohen me karburant që prodhohet nga kjo naftë. Furnitorët paralajmërojnë se edhe vaji i motorëve mund të bëhet i pamjaftueshëm.
Ndërkohë, Agjencia Europiane për Sigurinë e Aviacionit (EASA), për shkak të rrezikut të mungesës së kerozinës, më 8 maj hapi rrugën për përdorimin e karburantit ajror të importuar nga SHBA-ja. Kerozina amerikane ka një pikë ngrirjeje të ndryshme, por kjo duket se nuk konsiderohet më problem në kushtet aktuale.
Megjithatë, mbetet ende e paqartë për sa kohë SHBA-ja do të vazhdojë eksportin e produkteve të rafinuara të naftës. Ndërkohë, qeveria federale gjermane vijon të mbajë një qëndrim të qetë publikisht.