Presidenti Donald Trump u kthye nga Kina të premten përballë vendimeve të rëndësishme lidhur me Iranin, ndërsa këshilltarët e tij më të afërt kanë përgatitur plane për rikthimin e sulmeve ushtarake, nëse ai vendos të thyejë ngërçin aktual përmes bombardimeve të reja.
Sipas zyrtarëve amerikanë, Trump ende nuk ka marrë një vendim për hapat e ardhshëm. Ndërkohë, diplomatë nga vende të interesuara po përpiqen të ndërtojnë një kompromis që do ta shtynte Iranin të rihapte Ngushticën e Hormuzit, duke i dhënë mundësi presidentit amerikan të shpallë sukses dhe të bindë votuesit skeptikë amerikanë se ndërhyrja ushtarake në Iran kishte dhënë rezultat, raporton New York Times.
Megjithatë, gjatë kthimit me avionin presidencial Air Force One nga Pekini, Trump deklaroi se oferta më e fundit e paqes nga Irani ishte e papranueshme.
“E pashë dhe, nëse nuk më pëlqen fjalia e parë, e hedh poshtë menjëherë”, u tha ai gazetarëve.
Trump konfirmoi se kishte diskutuar për Iranin me presidentin kinez Xi Jinping, vendi i të cilit është partner strategjik i Teheranit dhe varet nga nafta dhe gazi që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit. Megjithatë, ai tha se nuk i kishte kërkuar Xi-t të ushtrojë presion mbi Iranin dhe detajet e plota të bisedimeve nuk janë bërë ende publike.
Presion politik dhe objektivat e papërmbushura
Presidenti amerikan po përballet me presione të shumta lidhur me luftën. Edhe pse konflikti është kthyer në një barrë politike për të dhe ai ka lënë të kuptohet shpesh se dëshiron ta mbyllë këtë çështje, Trump ende nuk ka arritur objektivin kryesor që ka deklaruar vazhdimisht: ndalimin përfundimtar të Iranit nga sigurimi i armëve bërthamore.
Pentagoni po përgatitet për mundësinë që operacioni “Epic Fury” i pezulluar pas armëpushimit të shpallur muajin e kaluar, të rifillojë në ditët në vijim, ndoshta edhe me një emër të ri.
“Kemi një plan për përshkallëzim, nëse është e nevojshme”, deklaroi Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, gjatë një seance dëgjimore në Kongres. Ai shtoi se ekzistojnë gjithashtu plane për tërheqjen e trupave dhe rikthimin e më shumë se 50 mijë ushtarëve të dislokuar në Lindjen e Mesme në misione standarde.
Dy zyrtarë nga Lindja e Mesme, që folën në kushte anonimiteti për çështje operative, thanë se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli po kryejnë përgatitjet më intensive që nga hyrja në fuqi e armëpushimit për një rikthim të mundshëm të sulmeve ndaj Iranit, që mund të nisë që javën e ardhshme.
“Ata ose do të bëjnë marrëveshje, ose do të shkatërrohen”, deklaroi Trump të martën, para nisjes për në Kinë. “Në një mënyrë apo në një tjetër, ne fitojmë.”
Opsionet ushtarake mbi tryezë
Nëse Trump vendos të rifillojë sulmet, një nga opsionet përfshin bombardime më agresive ndaj objektivave ushtarake dhe infrastrukturës iraniane.
Një tjetër alternativë do të ishte dërgimi i forcave speciale amerikane në terren për të neutralizuar materialet bërthamore të fshehura në objekte nëntokësore. Sipas zyrtarëve amerikanë, disa qindra trupa të forcave speciale janë dislokuar në Lindjen e Mesme që në muajin mars pikërisht për këtë skenar.
Këto njësi mund të përdoren për një operacion në objektin bërthamor të Isfahanit, ku ndodhet uraniumi i pasuruar i Iranit. Megjithatë, operacioni do të kërkonte mijëra trupa mbështetëse për sigurimin e perimetrit dhe do të sillte rrezik të lartë për përfshirje në luftime direkte me forcat iraniane.
Zyrtarët ushtarakë amerikanë pranojnë se një operacion i tillë do të kishte rrezik të madh për humbje njerëzore.
Irani paralajmëron kundërpërgjigje
Nga ana tjetër, zyrtarët iranianë kanë deklaruar se janë duke u përgatitur për rikthimin e luftimeve.
“Forcat tona të armatosura janë të gatshme të japin një përgjigje të merituar ndaj çdo agresioni. Strategjitë dhe vendimet e gabuara çojnë gjithmonë në rezultate të gabuara”, shkroi në rrjetet sociale kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf. “E gjithë bota tashmë e ka kuptuar këtë. Ne jemi të përgatitur për çdo skenar; ata do të befasohen.”
Një sulm i ri ndaj Iranit do të vazhdonte aty ku luftimet u ndërprenë përpara armëpushimit të 7 prillit. Gjatë asaj periudhe, Trump kishte kërcënuar se do të “shkatërronte të gjithë qytetërimin” e Iranit nëse Teherani nuk do të garantonte lirinë e lundrimit tregtar në Ngushticën e Hormuzit.
Presidenti amerikan kishte paralajmëruar për ditë me radhë se do të urdhëronte ushtrinë amerikane të shkatërronte ura, centrale elektrike dhe objekte të tjera infrastrukturore në Iran nëse rruga detare nuk rihapej për cisternat e naftës.
Megjithatë, ekspertët e së drejtës ndërkombëtare kanë theksuar se ligjet e luftës ndalojnë shkatërrimin e qëllimshëm të infrastrukturës civile si mjet presioni ndaj një qeverie.
SHBA forcon praninë ushtarake në rajon
Që prej armëpushimit, Pentagoni dhe drejtuesit ushtarakë amerikanë kanë deklaruar se kanë shfrytëzuar periudhën e qetësisë për të furnizuar sërish anijet luftarake dhe avionët në rajon.
Gjenerali Dan Caine, shefi i Shtabit të Përbashkët të Ushtrisë amerikane, deklaroi në Senat se ushtria “ruan një gamë të gjerë opsionesh” për udhëheqjen politike amerikane, por pa dhënë detaje konkrete mbi veprimet e mundshme ushtarake.
Në një konferencë në Pentagon më 5 maj, ai tha se mbi 50 mijë trupa amerikane, dy aeroplanmbajtëse, më shumë se një duzinë shkatërruesish detarë dhe dhjetëra avionë luftarakë mbeten të gatshëm për rifillimin e operacioneve të mëdha kundër Iranit.
“Asnjë kundërshtar nuk duhet ta ngatërrojë përmbajtjen tonë aktuale me mungesë vendosmërie”, deklaroi ai.
Megjithatë, zyrtarët ushtarakë amerikanë pranojnë privatisht se fitorja mund të jetë e vështirë. Sipas tyre, SHBA ka goditur me sukses objektivat që kishte përcaktuar, përfshirë bazat e raketave balistike iraniane, depot e municioneve të Gardës Revolucionare dhe infrastrukturë të tjera ushtarake, por Irani ka rikthyer funksionalitetin në shumicën e bazave dhe objekteve të tij nëntokësore.
Sipas inteligjencës amerikane, Teherani ka rikthyer kontrollin operacional në 30 nga 33 bazat raketore përgjatë Ngushticës së Hormuzit, duke ruajtur aftësinë për të kërcënuar anijet amerikane dhe cisternat e naftës që kalojnë në këtë korridor strategjik.
Aktualisht, rreth 5 mijë marinsa amerikanë dhe afro 2 mijë parashutistë të Divizionit të 82-të Ajror ndodhen në rajon në pritje të urdhrave të rinj.
Sipas zyrtarëve ushtarakë, këto trupa mund të përdoren si pjesë e një operacioni për marrjen nën kontroll të materialeve bërthamore iraniane në Isfahan, por edhe në një operacion të mundshëm për pushtimin e ishullit Kharg, qendra kryesore e eksporteve iraniane të naftës. Megjithatë, mbajtja nën kontroll e këtij territori do të kërkonte një prani shumë më të madhe ushtarake në terren.