“Babai im më veshi si djalë për 10 vjet për të më mbrojtur.” Kjo është historia e rrallë e Nilofar Ayoubi, një aktiviste afgane për të drejtat e grave, e cila tani jeton si refugjate në Poloni, pasi u detyrua të largohej nga Afganistani pasi talebanët u rikthyen në pushtet. Nilofar lindi në vitin 1996 në qytetin verior afgan të Kunduzit, gjatë regjimit të parë taleban në vend. Ajo ishte vetëm katër vjeçe kur përjetoi një ngjarje që do të ndryshonte rrjedhën e jetës së saj. Sipas rrëfimit të saj për BBC-në, një burrë e goditi me shuplakë në rrugë sepse nuk mbante hixhab dhe më pas e kontrolloi për t’u siguruar që ishte vajzë. Babai i saj reagoi menjëherë. Ai i preu flokët, e veshi me rrobat e

vëllezërve të saj dhe vendosi që për vite me radhë ajo do të rritej si djalë. Kjo praktikë njihet në Afganistan si “bacha posh”, një traditë ku disa familje i rrisin përkohësisht vajzat e tyre si djem në mënyrë që ato të kenë më shumë liri lëvizjeje, të shkojnë në shkollë, të punojnë ose të ndihmojnë familjen.

Në rastin e Nilofarit, vendimi i babait të saj nuk u nxit nga dëshira për të pasur një djalë, por nga bindja se vajza e tij duhet të kishte të njëjtat mundësi si vëllezërit e saj. “Të ishe djalë do të thoshte të kishe pushtet. Edhe një djalë dyvjeçar kishte më shumë të drejta se nëna e tij”, kujton ajo. Për rreth dhjetë vjet, nga mosha 4 deri në 14 vjeç,

Nilofari jetoi si djalë. Ajo mund ta shoqëronte të atin në treg, të udhëtonte me autobus, të merrte pjesë në aktivitete sportive dhe të luante jashtë me fëmijë të tjerë, gjëra që ishin të pamundura për shumë vajza afgane.

Ajo thotë se fitoi shumë vetëbesim dhe se shumica e njerëzve nuk e kuptuan se ishte vajzë. Edhe shoqja e saj më e ngushtë jetonte në të njëjtën mënyrë. Megjithatë, kjo jetë e dyfishtë kishte vështirësitë e veta. Askush nuk ia kishte shpjeguar ndryshimet që pëson trupi i një vajze gjatë pubertetit. Kur filloi menstruacionet në moshën 13 vjeç,

ajo nuk e kuptonte se çfarë po ndodhte. Me ardhjen e pubertetit, familja u detyrua t’i jepte fund jetës së saj si djalë. Nëna e saj e përjetoi këtë moment me dhimbje, pasi e dinte se vajza e saj do të humbiste liritë që kishte fituar dhe do të përballej me kufizimet e zakonshme për gratë afgane.

Nilofar thotë se e pati shumë të vështirë ta pranonte ndryshimin. “Qaja natën dhe lutesha që të mund të ndryshoja gjininë time”, tha ajo. Por përvoja e saj e formoi dhe e shtyu drejt aktivizmit. Gjatë studimeve, ajo krijoi grupe ndërgjegjësimi për vajzat dhe më vonë shkoi në Indi për të studiuar, gjithmonë me mbështetjen e babait të saj, i cili i kërkoi të vendoste vetë për të ardhmen dhe martesën e saj. Familja më vonë u vendos në Kabul, ku ajo ngriti një biznes të suksesshëm mobiljesh që punësoi qindra njerëz, përfshirë shumë gra. Në vitin 2021, kur talebanët rimorën kontrollin e Afganistanit, Nilofar dhe familja e saj u detyruan të largoheshin nga vendi. Me ndihmën e gazetarëve

polakë, ato u përfshinë në një operacion evakuimi dhe u larguan nga Kabuli vetëm me dy çanta shpine. Sot, ajo jeton në Poloni dhe është një zë i njohur ndërkombëtar për të drejtat e grave dhe vajzave afgane. Duke kujtuar vitet e saj si djalë, Nilofar thotë se ajo periudhë ishte njëkohësisht një dhuratë dhe një dhimbje. “Ishte një bekim dhe një mallkim. Një mallkim sepse ndihesha sikur nuk i përkisja askund, por një bekim sepse isha në gjendje të shihja të dyja anët e shoqërisë. Më bëri gruan që jam sot