Plani përfshin heqjen e uraniumit të pasuruar nga Irani dhe zhbllokimin e fondeve të ngrira, ndërsa mbeten ende dallime të mëdha mes palëve
Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë duke negociuar një plan tre-faqësh për t’i dhënë fund konfliktit, ku një nga elementët kryesorë në diskutim është lirimi i rreth 20 miliardë dollarëve nga fondet e ngrira iraniane, në këmbim të dorëzimit të rezervave të uraniumit të pasuruar. Lajmi raportohet nga “Axios”, duke cituar zyrtarë amerikanë dhe burime të informuara mbi bisedimet.
Sipas raportimit, negociatat kanë shënuar përparim gjatë kësaj jave, megjithëse mbeten ende dallime të rëndësishme. Një marrëveshje mbi këto kushte mund të çojë në përfundimin e luftës, por njëkohësisht mund të shkaktojë reagime të forta nga qarqe politike në SHBA që mbajnë qëndrime të ashpra ndaj Iranit.
Presidenti Donald Trump deklaroi se negociatorët amerikanë dhe iranianë pritet të takohen sërish gjatë fundjavës, me synimin për të finalizuar marrëveshjen. Sipas burimeve, takimi mund të zhvillohet në Islamabad, nën ndërmjetësimin e Pakistanit, me mbështetje nga Egjipti dhe Turqia.
Një nga prioritetet kryesore të administratës amerikane është sigurimi që Irani të mos ketë më akses në rezervat e tij prej rreth 2,000 kilogramësh uranium të pasuruar, përfshirë 450 kilogramë të pasuruar në nivel 60%. Nga ana tjetër, Irani kërkon lehtësim financiar dhe akses në fondet e ngrira.
Palët po diskutojnë jo vetëm për fatin e këtij materiali bërthamor, por edhe për shumën e fondeve që do të zhbllokohen dhe mënyrën se si Irani mund t’i përdorë ato. Në fazat e mëparshme, SHBA kishte propozuar lirimin e 6 miliardë dollarëve për nevoja humanitare, ndërsa Irani kishte kërkuar 27 miliardë. Shuma prej 20 miliardë dollarësh përbën kompromisin më të fundit në tryezë.
Një tjetër pikë kyçe e negociatave është mënyra e trajtimit të uraniumit. SHBA ka kërkuar që ai të transferohet jashtë Iranit, ndërsa Teherani ka propozuar uljen e nivelit të pasurimit brenda vendit. Një kompromis i mundshëm parashikon që një pjesë të dërgohet në një vend të tretë, ndërsa pjesa tjetër të përpunohet nën mbikëqyrje ndërkombëtare.
Drafti i marrëveshjes përfshin gjithashtu një moratorium “vullnetar” mbi pasurimin e uraniumit. SHBA ka kërkuar një periudhë 20-vjeçare, ndërsa Irani ka propozuar 5 vite, me ndërmjetësit që po përpiqen të afrojnë pozicionet.
Sipas “Axios”, marrëveshja do t’i lejonte Iranit të mbajë reaktorë kërkimorë për prodhimin e izotopeve mjekësore, por të gjitha objektet bërthamore duhet të jenë mbi tokë, ndërsa ato nëntokësore do të dalin jashtë funksionit.
Dokumenti përfshin edhe çështjen e Ngushticës së Hormuzit, megjithëse në këtë pikë mbeten dallime të konsiderueshme. Nuk është ende e qartë nëse marrëveshja përfshin programin e raketave balistike të Iranit apo mbështetjen e tij për grupet aleate në rajon, çështje që janë ngritur nga Izraeli dhe politikanë republikanë në SHBA.
Pas publikimit të lajmit, Trump reagoi në Truth Social duke deklaruar se “nuk do të ketë shkëmbim parash”, pa specifikuar drejtpërdrejt fondet e ngrira. Megjithatë, ai u shpreh optimist për arritjen e një marrëveshjeje, duke theksuar se Irani ka dhënë sinjale për të mos zhvilluar armë bërthamore.
“Jemi shumë pranë një marrëveshjeje. Nëse nuk arrihet, luftimet do të rifillojnë”, tha Trump, duke lënë të hapur edhe mundësinë e zgjatjes së armëpushimit përtej afatit aktual.
Ndërkohë, ndërmjetësit nga Pakistani, Egjipti dhe Turqia pritet të zhvillojnë takime të mëtejshme me përfaqësues sauditë, në përpjekje për të çuar përpara një marrëveshje që do të kishte ndikim të gjerë në rajon dhe më tej.