Presidenti amerikan Donald Trump synon të sigurojë mbështetjen e presidentit kinez Xi Jinping për t’i dhënë fund luftës së papëlqyer me Iranin, ndërsa pritshmëritë për samitin mes dy liderëve mbeten të ulëta.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, udhëton këtë javë drejt Kinës me objektiva më të kufizuara sesa një vit më parë, kur kishte deklaruar se tarifat e larta tregtare do ta detyronin Pekinin të tërhiqej përballë Uashingtonit. Sipas analistëve të cituar nga Reuters, administrata amerikane tani synon marrëveshje më modeste për produkte bujqësore, mish viçi dhe avionë Boeing, ndërsa kërkon edhe ndihmën e Kinës për zgjidhjen e konfliktit me Iranin.
Pritshmëritë modeste për takimet e Trump me Xi Jinping më 14-15 maj, të parat që prej ndalimit të luftës së ashpër tregtare në tetor, tregojnë se si qasja pompoze e Trump nuk arriti t’i japë atij avantazh përpara bisedimeve, sipas analistëve. Trump “ka nevojë për Kinën më shumë sesa Kina për të”, tha Alejandro Reyes, profesor i specializuar në politikën e jashtme kineze në Universitetin e Hong Kongut.
“Ai ka nevojë për një lloj fitoreje në politikën e jashtme: një fitore që të tregojë se po përpiqet të sigurojë stabilitet në botë dhe se nuk po trondit thjesht politikën globale”, shtoi Reyes.
Që nga takimi i tyre i fundit i shkurtër në një bazë ajrore në Korenë e Jugut, ku Trump pezulloi tarifat treshe mbi produktet kineze dhe Xi shmangu bllokimin e furnizimeve globale me minerale të rralla, Kina ka forcuar në heshtje mjetet e saj të presionit ekonomik ndaj Uashingtonit. Ndërkohë, Trump është përfshirë në përballjen me vendimet e gjykatave amerikane kundër tarifave të tij dhe me luftën kundër Iranit, e cila ka ulur nivelin e miratimit për të përpara zgjedhjeve të ndërmjetme të nëntorit.
Samiti në Pekin do të përfshijë ceremoninë shtetërore në Sallën e Madhe të Popullit, vizita kulturore dhe darkë zyrtare. Megjithatë, zyrtarët e përfshirë në përgatitje thonë se rezultatet konkrete ekonomike pritet të jenë të kufizuara dhe mbetet e paqartë nëse dy liderët do të bien dakord për zgjatjen e armëpushimit tregtar.
Trump do të shoqërohet nga drejtues ekzekutivë si CEO i Tesla-s Elon Musk dhe CEO i Apple, Tim Cook, megjithëse delegacioni i biznesit është më i vogël krahasuar me vizitën e tij të fundit në Pekin në vitin 2017.
Përveç tregtisë, Trump deklaroi të hënën se do të diskutojë me Xi Jinping edhe shitjet e armëve për Tajvanin dhe çështjen e magnatit të burgosur të medias Jimmy Lai. Familjet e dy amerikanëve të burgosur në Kinë prej më shumë se një dekade po ashtu i kërkojnë Trump të kërkojë lirimin e tyre.
“Për vite me radhë na shfrytëzonin presidentët e mëparshëm dhe tani po shkojmë shumë mirë me Kinën”, tha Trump, duke shtuar “kam shumë respekt për të (Xi) dhe shpresoj që edhe ai të më respektojë mua.”
Nga beteja në betejë
Atmosfera ka ndryshuar ndjeshëm që kur Trump deklaroi në Truth Social në prill 2025 se tarifat e tij do ta bënin Kinën të kuptonte se “ditët e vjedhjes” së Shteteve të Bashkuara kishin marrë fund.
Këto tarifa e shtynë Pekinin të kufizonte eksportet e mineraleve të rralla, duke ekspozuar brutalisht varësinë e Perëndimit nga këto elemente jetike për prodhimin e gjithçkaje, nga makinat elektrike deri te armët, dhe në fund çuan në armëpushimin e brishtë mes Trump dhe Xi.
Që atëherë, Trump është përballur me beteja të shumta: arrestimin e liderit të Venezuelës, kërcënimin për aneksimin e Groenlandës, territor i një vendi anëtar të NATO-s, dhe nisjen e luftës me Iranin, e cila ka zhytur Lindjen e Mesme në kaos dhe ka shkaktuar krizë globale energjetike.
Më shumë se 60% e amerikanëve e kundërshtojnë luftën e tij me Iranin, sipas një sondazhi Reuters/Ipsos muajin e kaluar.
Tani Trump dëshiron që Kina ta bindë Teheranin të arrijë një marrëveshje me Uashingtonin për t’i dhënë fund konfliktit. Kina ruan lidhje me Iranin dhe mbetet konsumator i rëndësishëm i eksporteve të naftës iraniane.
Matt Pottinger, ish-zëvendëskëshilltar për sigurinë kombëtare gjatë mandatit të parë të Trump, deklaroi javën e kaluar në një forum në Taipei se, megjithëse Kina do të donte një rezultat që dobëson fuqinë amerikane, ajo nuk është imunizuar ndaj kostove ekonomike të një konflikti të zgjatur.
Por Pekini do të kërkojë diçka në këmbim dhe në krye të axhendës së Xi është Tajvani, ishulli i vetëqeverisur demokratikisht që Kina e konsideron territor të saj.
Ndërsa disa druhen nga një marrëveshje që mund ta inkurajojë Kinën të pushtojë Tajvanin me forcë, edhe një ndryshim i vogël në formulimin e politikës amerikane do të ngrinte shqetësime mbi angazhimin e mbështetësit kryesor të Taipeit, duke ndikuar edhe te aleatët e tjerë të SHBA-së në Azi.
Wu Xinbo, profesor në Universitetin Fudan të Shangait dhe anëtar i komitetit këshillues të politikës së jashtme të Kinës, tha se Trump duhet ta bëjë të qartë se “nuk do të mbështesë pavarësinë dhe nuk do të ndërmarrë veprime që inkurajojnë një axhendë separatiste”.
“Armëpushim i brishtë”
Nga ana e saj, Kina dëshiron gjithashtu që administrata Trump të angazhohet se nuk do të vendosë masa të reja hakmarrëse tregtare, si kontrollet mbi eksportet teknologjike, dhe të heqë kufizimet ekzistuese mbi pajisjet për prodhimin e çipave dhe çipat e avancuar të memories, thanë persona të informuar mbi bisedimet.
Që prej tetorit të kaluar, Pekini ka zgjeruar ndikimin e tij ekonomik, përfshirë miratimin e ligjeve për ndëshkimin e subjekteve të huaja që largojnë zinxhirët e furnizimit nga Kina dhe forcimin e regjimit të licencimit për mineralet e rralla.
Shumica e amerikanëve, 53%, thonë tani se Shtetet e Bashkuara duhet të ndjekin bashkëpunim dhe angazhim miqësor me Kinën, nga 40% në vitin 2024, sipas një sondazhi të Këshillit të Çështjeve Globale të Çikagos të publikuar në tetor.
Kështu, ruajtja e ekuilibrit në marrëdhënie dhe zgjatja e armëpushimit tregtar mund të jenë të mjaftueshme që Trump ta paraqesë situatën si një fitore. /Pamfleti/
Kjo bën që rezultati kryesor i mundshëm të jetë “një armëpushim sipërfaqësor që favorizon kryesisht Kinën”, tha Scott Kennedy nga qendra studimore Center for Strategic and International Studies në Uashington.