Donald Trump deklaroi se është i gatshëm të bisedojë me drejtuesit e rinj iranianë pas vdekjes së Ayatollah Ali Khameneit, duke sugjeruar se tranzicioni në Teheran mund të hapë një dritare të re negociatash. Në një intervistë për The Atlantic, ai tha se ka pranuar kërkesën për dialog, por theksoi se Irani “duhej ta kishte bërë më herët” dhe se një marrëveshje “praktike dhe e lehtë” mund të ishte arritur para përshkallëzimit…
Vdekja e Ayatollah Ali Khameneit ka hapur menjëherë procesin kushtetues për zgjedhjen e pasardhësit të tij, në një moment kur Irani ndodhet në konflikt të hapur me SHBA-në dhe Izraelin. Sipas Kushtetutës së Republikës Islamike, kompetencat e liderit suprem kalojnë përkohësisht te një Këshill i Përkohshëm i Udhëheqjes, i përbërë nga presidenti, kreu i gjyqësorit dhe një klerik jurist i përzgjedhur nga Këshilli i Gardianëve. Ky organ administron autoritetin suprem deri në zgjedhjen e liderit të ri.
Vendimi përfundimtar i takon Asamblesë së Ekspertëve, një trupë prej 88 klerikësh të zgjedhur çdo tetë vjet, e cila ka mandat kushtetues për të emëruar dhe mbikëqyrur liderin suprem. Asambleja pritet të shqyrtojë kandidatët që plotësojnë kriteret fetare, politike dhe morale, ndërsa konteksti i luftës dhe presioni i jashtëm e bëjnë procesin më të ndërlikuar se në vitin 1989, kur Khamenei vetë u zgjodh pas vdekjes së Ruhollah Khomeinit.
Në këtë klimë tranzicioni, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se është i gatshëm të zhvillojë bisedime me drejtuesit e rinj iranianë. Në një intervistë për The Atlantic, ai tha se ka pranuar të flasë me ta. “Ata duan të flasin, dhe unë kam pranuar të flas, kështu që do të flas me ta. Duhej ta kishin bërë më herët. Duhej të kishin pranuar atë që ishte shumë praktike dhe e lehtë për t’u bërë. Kanë pritur shumë gjatë”, u shpreh ai. Trump shtoi se një marrëveshje mund të ishte arritur më parë dhe se, sipas tij, disa nga figurat kyçe të udhëheqjes iraniane “nuk janë më”.
Deklarata e tij sugjeron se Uashingtoni e sheh tranzicionin e brendshëm në Teheran si një mundësi për riformatimin e marrëdhënieve ose për rritjen e presionit diplomatik. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Asambleja e Ekspertëve do të zgjedhë një figurë të linjës së ashpër, të lidhur me Gardën Revolucionare, apo një profil më pragmatik që mund të hapë rrugë për negociata.
Procesi i përzgjedhjes zhvillohet paralelisht me operacione ushtarake aktive dhe tension të lartë rajonal. Çdo vendim për pasuesin e Khameneit do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në drejtimin strategjik të Iranit, në qasjen ndaj konfliktit aktual dhe në mundësinë e rifillimit të kanaleve diplomatike me SHBA-në dhe fuqitë e tjera.